چگونگی تا ثیر نو آوری در جامعه

نو آوری فرهنگی به سه شیوه اصلی در جامعه منعکس می شود به شیوه ی  واگرایی فرهنگی – به شیوه ی توالی فرهنگی  یا پی آیی فرهنگی – به شیوه ی همگرایی فرهنگی .

واگرایی فرهنگی : معمولا نتایج نو آورده های مهم اجتماعی به حوزه های متفاوت جامعه می رسند مثلا اختراع رادیو در حوزه های گوناگون زندگی اجتماعی راه و در کار و تفریح و آموزش و پرورش و بیداری مردم موثر افتاده است . همچنین جامعه های دور را با یکدیگر آشنا کرده از مخاطرات برخی از وسایل مسافرت مانند هواپیماکاسته و باعث رواج هنرها شده است. نو آورده های دیگر نیز تاثیرهای متنوعی در جامعه به جا می گذارند چنان که یک حادثه ی اجتماعی بزرگ مثلا یک جنگل همه نهادها و موسسه های اجتماعی را به تغییر می کشاند.

2- پی آیی فرهنگی : چون عناصر فرهنگ جامعه به یکدیگر مربوطند تاثیر یک نو آورده فرهنگی منحصر به نتیجه ای که مستقیما از آن به دست می آید ،نیست، بلکه نتیجه مستقیم هر نو آورده ای به یک رشته نتایج غیر مستقیم کشیده می شود . مثلا در امریکا اختراع دستگاه پنبه پاک کنی که مستقیما باعث ترقی صنایع ریسندگی و بافندگی و افزایش کشت پنبه شد به طور غیر مستقیم به دگرگونی های اجتماعی بسیار انجامید .

3- همگرایی فرهنگی : معمولا برخی از نو آوردها تاثیر هایی مشابه دارند و از این رو مشترکا باعث دگرگونی اجتماعی یگانه ای می شوند مثلا بر اثر تغییرات متعد د مانند تکامل وسایل تولید و حمل و نقل و بهبود راه ها و بسط داد و ستد ، شهرهای بزرگ صنعتی کنونی به وجود آمدند و اختراع وسا یل متعد د مانند راه آهن و اتومبیل و تلفن به شهر نشینا ن امکان داد که دور از محل کار خود سکونت کنند و از مرکز شهر به حومه گرایند بر همین منوال اختراع شش لول و سیم خاردار و آسیا ب بادی به گروهی از نخستین مهاجران امریکا اجازه داد که در دشت های بزرگ یعنی چراگاه های هموار و بی درخت بین رود می سی سی پی و کوه های راکی سکونت گیرند .  

دُور اجتماعی

عنصرهای فرهنگی مانند اشخاص و گروه ها با یکدیگر روابطی پویا دارند و دستخوش بستگی متقابل و نفوذ متقابل و کنش متقابل دورانی هستند از این رو هر نو آوری اجتماعی در همان حا ل که در جامعه دگرگون هایی به وجود می آورد خود نیز بر اثر دگرگونی ها ، دستخوش تغییر می شود و آن گاه به اقتضا ی وضع جدید خود ، دگرگونی های تازه ای در تاثیر و تاثر عوامل اجتماعی را دُور اجتماعی یا تاثیر دورانی اجتماعی خوانده اند . دُور اجتماعی گاهی فقط بین دو عامل در می گیرد . اگر عامل اول را فقر و عامل دوم را بیماری بخوانیم می توانیم بگوییم که فقر بر  وخامت بیماری می افزاید و بیماری به نوبه خود ، فقر را شدت می بخشد معمولا تاثیر متقابل این دو هیچ گاه پایان نمی یابد زیرا مجددا فقر در بیماری و بیماری در فقر  تاثیر می کند .

اهمیت نو آوری مادی

می دانیم که فرهنگ یا میراث اجتماعی شامل دو بخش است 1- فرهنگ مادی یا ابزار ها و اشیا که از نسلی به نسلی می رسند . 2- فرهنگ غیر مادی یا رسوم و معتقدات و علوم و هنر ها و به طور کلی مناسبا ت و سازمان های انسانی که بیشتر به وسیله زبان و خط و از راه یادگیری در اختیار اعضای جدید جامعه قرار می گیرند .

نوآوری های اجتماعی هم در حوزه فرهنگ مادی و هم در حوزه فرهنگ غیر مادی روی می دهند. و مسلما نو آوری هر حوزه در حوزه دیگر موثر می افتد  از این نفوذ متقابل فرهنگی چهار نکته بر می آیند.

1- هر ابداعی که در فرهنگ مادی صورت گیرد باعث دگرگونی فرهنگ غیر مادی می شود چنان که بر اثر صنا یع جدید ، انبوه مردم در شهر های صنعتی متراکم شدند خانواده کار تولید اقتصادی را به کارخانه سپرد ، دامنه وظایف اقتصادی و اداری حکومت وسعت پذیرفت قدرت و فعا لیت های دستگاه دینی جامعه رو به کاهش رفتند و اجتماعا ت دور با یکدیگر ارتباط یافتند

2- هر نوع آوری مادی به نو آوری های مادی دیگری می انجامد چنان که اختراع بمب هسته ای منجر به اختراع ماشین مولد برق اتمی و زیر دریایی اتمی و یخ شکن اتمی شد. 

3- هر ابداعی که در حوزه فرهنگ غیر مادی روی دهد کمابیش به دگرگونی فرهنگ مادی می کشد 

4- هر نوع آوری غیر مادی نو آوری های غیر مادی دیگری در پی دارد چنان که جنگ باعث تحولات اجتماعی دامنه داری است .